Dat mijn vader als kind een tijdje in Duitsland heeft gewoond, dat wist ik wel. Maar heel veel over het Duitse avontuur van de familie De Waard heeft hij eigenlijk nooit losgelaten. Al heb ik er ook nooit echt naar gevraagd, zo eerlijk moet ik ook zijn.
Het was bij de begrafenis van mijn tante (de jongste zus van mijn vader). Zij zou het de laatste tijd nog vaak gehad hebben over hun Duitse periode, ze sprak zelfs geregeld Duits. Toen besefte ik ineens dat we eigenlijk veel te weinig wisten over die tijd. Wanneer zijn ze dan precies vertrokken? En wanneer kwamen ze weer terug?
Ik dacht altijd dat mijn vader tijdens de Tweede Wereldoorlog in Zwijndrecht woonde, maar niets blijkt minder waar. Volgens mijn tantes zou hij juist in die periode samen met zijn vader, moeder, broers en zussen in Duitsland verblijven. En dat fascineert mij enorm. Waarom verhuisden ze? Waar in Duitsland zijn ze terechtgekomen? Hoe hebben ze het leven in nazi-Duitsland ervaren? En hoe werd er eigenlijk naar ze gekeken toen ze weer terugkwamen in Zwijndrecht?
Tantes
Helaas kan ik het niet meer vragen aan de direct betrokkenen zelf. Niet aan mijn vader, niet aan zijn broers of zussen, niet aan opa en oma De Waard. Ik kan me wel voor mijn kop slaan dat ik dat niet eerder gedaan heb. Maar gelukkig zijn er nog genoeg andere mogelijkheden. Zo hoop ik snel op de koffie te kunnen gaan bij twee van mijn aangetrouwde tantes. En ik heb zelf ook al de nodige research gedaan. Ongelofelijk wat voor informatie je zelf al kunt vinden. Leuk ook om je daarin vast te bijten.
Het gaat me niet om het maken van een stamboom van de familie De Waard. Nee, ik wil echt meer weten over hun verblijf in Duitsland. En daarvoor zal ik wellicht ook informatie moeten inwinnen bij de Oosterburen. Maar dan moet ik toch echt eerst weten wanneer ze zijn vertrokken en wanneer ze weer zijn teruggekeerd. Hoe kom ik daar nu achter? AI (in mijn geval Copilot van Microsoft) gaf me al snel wat aanknopingspunten. Ik zou een en ander moeten kunnen achterhalen bij De Vergulde Swaen (Historische Vereniging Zwijndrecht) en het Regionaal Archief Dordrecht.
1 mei
Ik wist dus wat me te doen stond. Maar waar start ik dan mee? Waar zoek ik precies op? De achternaam is natuurlijk belangrijke informatie, maar we dragen wel een vaak voorkomende achternaam. Zeker in Zwijndrecht en directe omgeving. Verder had ik natuurlijk de geboortedatum van mijn vader. En ook die van mijn opa: 1 mei 1898. Voor wie mij wat beter kent, 78 jaar later werd ik zelf ook op 1 mei geboren.
Simon de Waard, tuinder in Zwijndrecht, geboren op 1 mei 1898. Hiermee startte ik mijn onderzoek. En al snel leverde deze informatie mij online de eerste voltreffer op: een gezinskaart van het gezin van mijn opa. Toch gek om ineens de namen van je familie tegen te komen in het archief. Alleen mijn vader stond er niet op. Vreemd. Hij was toch ook in Zwijndrecht geboren? Ik kwam er al snel achter waarom hij ontbrak op de kaart. Puur om een administratieve reden. Tot 1935 werkte Zwijndrecht met het klassieke bevolkingsregister (huis- en gezinskaarten). Daarna stapte de gemeente over op de persoonskaarten. En mijn vader is van 1937.
Ook al had ik mijn vader nog niet gespot, de gezinskaart is wel een mooie start. Waar mijn zoektocht uiteindelijk toe gaat leiden, dat weet ik niet. Eerst maar eens de volgende stappen zetten: navraag doen bij De Vergulde Swaen en de studiezaal van het Regionaal Archief Dordrecht induiken. Maar daarover meer in mijn volgende blogs.
